ΕΥΚΟΛΟ ΨΩΜΙ ΣΤΟ AIR FRYER
ΣΕΛΙΔΕΣ / PAGINE
- ΑΡΧΙΚΗ / HOME
- ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ / ELENCO RICETTE
- ΖΑΧΑΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ / PASTICCERIA
- ΨΩΜΙΑ - ΖΥΜΕΣ - ΠΙΤΕΣ / PANE -TORTE SALATE
- ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΖΥΜΙ / LIEVITO MADRE
- ΛΙΚΕΡ / LIQUORI
- ΜΙΚΡΟ ΛΕΞΙΚΟ ΟΡΩΝ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗΣ / TERMINOLOGIA IN GRECO
- ΜΕΤΡΑ ΚΑΙ ΣΤΑΘΜΑ / PESI E MISURE
- ΥΛΙΚΑ / INGREDIENTI
- ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ / CHI SONO
- COPYRIGHT
- ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ / CONTATTO
ΕΥΚΟΛΟ ΨΩΜΙ ΣΤΟ AIR FRYER // PANE FACILE E VELOCE NELLA FRIGGITRICE AD ARIA
ΨΩΜΙ ΜΕ ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΖΥΜΙ (Β' ΜΕΡΟΣ) // PANE FACILE AL LIEVITO MADRE (PARTE SECONDA)
ΨΩΜΙ ΜΕ ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΖΥΜΙ (Β' ΜΕΡΟΣ)
Σε αυτήν την ανάρτηση δεν έχουμε να πούμε κάτι το καινούργιο, απλά δοκίμασα να φτιάξω το ίδιο ψωμί με μία ζύμη με περισσότερη υγρασία (80%), και το αποτέλεσμα ήταν εξ΄ίσου εντυπωσιακό! Τα λίγα περισσότερα γραμμάρια νερό, έδωσαν ένα εντυπωσιακό ψωμάκι με ανοιχτή κυψέλωση. Βέβαια ένα τέτοιο ψωμί δεν είναι βολικό για να αλείψεις την μαρμελάδα ή την τυροσαλάτα 😄😄, αλλά δεν μπορούμε να τα έχουμε όλα!
Οπότε ακολουθούμε την προηγούμενη συνταγή, με μία μικρή διαφορά στην ποσότητα του νερού αλλά και στο ψήσιμο.
PANE FACILE AL LIEVITO MADRE (PARTE SECONDA)
Un post di aggiornamento a quello precedente su come preparare facilmente un pane tutto buchi al lievito madre (vedi qui). Semplicemente ho tentato di aumentare l'idratazione dell' impasto a 80% ed il risultato è stato più che appagante, con una alveolatura a dir poco impressionante! Il processo é lo stesso, solo che ho fato qualche piega di rinforzo, perché mi sentivo un pochino insicura con un impasto più idratato.
Η ΑΥΤΟΛΥΣΗ // L' AUTOLISI

Η ΑΥΤΟΛΥΣΗ
Στην βιολογία, ως αυτόλυση χαρακτηρίζεται το φαινόμενο της καταστροφής των ιστών ενός οργανισμού, με ουσίες που παράγονται απο τον ίδιο τον οργανισμό; υπεύθυνα γι' αυτήν την διεργασία είναι διάφορα ένζυμα, τα οποία ενεργοποιούνται κατά την διάρκεια ζυμώσεων και είναι ικανά να αποδομήσουν τις πρωτεϊνες που εμπεριέχονται μέσα σε μικρούς απομονωμένους θύλακες στο εσωτερικό των κυττάρων. Η αυτόλυση είναι μια διεργασία που αναπτύσσεται σε σύντομο χρονικό διάστημα και σηματοδοτεί την αρχή της αποσύνθεσης του οργανισμού.
Στην αρτοποιία, η αυτόλυση είναι μια ενδιάμεση μέθοδος παρασκευής της ζύμης, δηλαδή δεν είναι ακριβώς ούτε παρασκευή προ-ζύμης (εδώ), αλλά ούτε και απ' ευθείας ανάμειξη των υλικών της ζύμης. Η αυτόλυση επινοήθηκε και εφαρμόστηκε απο τον γάλλο καθηγητή Raymont Calvè, ο οποίος χρησιμοποίησε μία απλή προ-ζύμη, φτιαγμένη μόνο με νερό και αλεύρι, εκμεταλλευόμενος την εξέλιξη της γλουτένης μέσα στο μίγμα. Για να δημιουργήσετε λοιπόν μία αυτολυτική προ-ζύμη, αρκεί απλά να αναμείξετε αλεύρι με νερό και να αφήσετε το μίγμα να ξεκουραστεί. Κατά την διάρκεια ξεκούρασης της ζύμης, το αλεύρι ενυδατώνεται ολοκληρωτικά και το πλέγμα της γλουτένης αναπτύσσεται γρήγορα, ευνοημένο απο την απουσία της μαγιάς (η οποία με την διαδικασία της ζύμωσης οξινίζει την ζύμη) και του αλατιού (το οποίο με τις υγροσκοπικές ιδιότητες του εμποδίζει την ενυδάτωση του αλευριού και σκληραίνει την υφή της ζύμης). Μόλις το αλεύρι έρθει σε επαφή με το νερό, ξεκινά η υδρόλυση, δηλαδή τα μόρια του αμύλου χωρίζονται σε δύο ή περισσότερα μέρη. Υπεύθυνα για την υδρόλυση είναι τα ένζυμα α- και β- αμυλάση, τα οποία ενεργοποιόυνται από το νερό. Κατά την διαδικασία της υδρόλυσης δημιουργούνται απλά ζάχαρα, τα οποία θα αποτελέσουν τροφή για την μαγιά που θα προστεθεί μετέπειτα, διευκολύνοντας την φάση της ζύμωσης (ανέβασμα της ζύμης). Μια άλλη ομάδα ενζύμων που ενεργοποιείται κατά την διάρκεια της αυτόλυσης, είναι οι πρωτεάσες, υπεύθυνες για την πρωτεόλυση, δηλαδή την αποδόμηση των πρωτεϊνών σε μικρότερα κομμάτια, τα οποία ονομάζονται πεπτίδια. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την επιμήκυνση των πρωτεϊνικών αλυσίδων, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται και δομή του γλουτενικού ιστού, ο οποίος χαλαρώνει. Η ζύμη γίνεται εύπλαστη και αποκτά μεγαλύτερη ελαστικότητα. Επειδή όμως όλα έχουν και τα όρια τους, παιρετέρω αποδόμηση των πρωτεϊνών μπορεί να φέρει και την καταστροφή της ζύμης, με αποτέλεσμα να λασπώσει και να μην μπορεί να δουλευτεί πλέον. Πως όμως το προλαμβάνουμε αυτό? Εδώ παρεμβαίνει η διαδικασία της οξείδωσης. Οταν πλάθουμε, δουλεύουμε μία ζύμη, το οξυγόνο της ατμόσφαιρας εγκλωβίζεται στη δομή της και αρχίζει η διαδικασία της οξείδωσης. Οι διάφορες ομάδες του γλουτενικού ιστού μετατρέπονται σε δισουλφουρικούς δεσμούς, η γλουτένη ενισχύεται και μπορεί να απορροφήσει μεγαλύτερη ποσότητα νερού.
Για να παρασκευάσετε μια αυτολυτική προ-ζύμη, όπως είπαμε, αρκεί να αναμείξετε το αλεύρι με το νερό. Η αυτόλυση ολοκληρώνεται σε τρείς φάσεις. Η πρώτη φάση είναι η ανάμειξη του αλευριού, με ένα ποσοστό νερού, το οποίο κυμαίνεται απο 45 εως 55%. Ολη η ποσότητα αλεύρου που προβλέπει η συνταγή, πρέπει να χρησιμοποιηθεί σε αυτήν την φάση και να μην προστεθεί άλλο κατά την τελευταία φάση. Το δούλεμα της ζύμης γίνεται για σύντομο χρονικό διάστημα (γύρω στα 5 λεπτά) και χωρίς να ασκηθεί δύναμη (σε μίξερ με πλανητική κίνηση με το εξάρτημα γάντζος, στην ταχύτητα 1), μέχρι να απορροφηθεί όλο το νερό απο το αλεύρι. Η δεύτερη φάση είναι η ξεκούραση της ζύμης, γιά ένα χρονικό διάστημα που κυμαίνεται από 30 λεπτά έως 24 ώρες. Ο χρόνος ξεκούρασης εξαρτάται πάντα από τον τύπο του αλεύρου, δηλαδή απο την περιεκτικότητα σε γλουτένη: όσο πιό δυνατό είναι το αλεύρι (μεγάλη περιεκτικότητα σε γλουτένη) τόσο πιό μακρύ πρέπει να είναι και το χρονικό διάστημα. Η θερμοκρασία περιβάλλοντος πρέπει ιδανικά να είναι γύρω στους 20°C. Για σύντομα χρονικά διαστήματα ξεκούρασης της ζύμης, δεν χρειάζεται να το λάβουμε αυτό υπ' όψιν. Αν όμως ο χρόνος ξεκούρασης υπολογίζουμε οτι θα ξεπεράσει τις 6 ώρες, τότε θα πρέπει η ζύμη να κρατηθεί σε σταθερή θερμοκρασία περιβάλλοντος, να προθέσουμε και μέρος από το αλάτι που προβλέπει η συνταγή, ενώ καλό είναι να μειωθεί η περιεκτικότητα σε νερό στο 40-50%. Η τρίτη και τελευταία φάση της αυτόλυσης, είναι το δούλεμα της ζύμης, με την προσθήκη και των υπολοίπων υλικών που προβλέπει η συνταγή : το τυχόν υπόλοιπο νερό, την μαγιά ή το προζύμι, το αλάτι, την βύνη κτλ., ανάλογα με τον τύπο του ψωμιού που θέλουμε να παρασκευάσουμε.
Γιατί όμως να επιλέξουμε να φτιάξουμε μία αυτολυτική προ-ζύμη? Τα πλεονεκτήματα που προσδίδει αυτή η διαδικασία τόσο στην ζύμη όσο και στο τελικό προϊόν, είναι πολλά. Πρώτα απ' όλα, η συμπεριφορά της ζύμης κατά την επαξεργασία της είναι καλύτερη, ο χρόνος δουλέματος μειώνεται, η ζύμη γίνεται λεία και εύπλαστη, η μορφοποίηση ευκολότερη, καλύτερο φούσκωμα με αποτέλεσμα μεγαλύτερο όγκο. Με την αυτόλυση στο τελικό προϊόν έχουμε καλύτερες οργανοληπτικές ιδιότητες, δηλαδή γεύση και άρωμα, τα οποία είναι χαρακτηριστικά για τα συγκεκριμένα ζυμάρια, ενώ αυξάνεται και ο χρόνος ζωής τους.
Η αυτόλυση είναι μια μέθοδος που ενδείκνυται ιδιαίτερα, θα έλεγα μάλιστα οτι είναι απαραίτητη διαδικασία, για τις ζύμες που φτιάχνονται με το φυσικό προζύμι. Εκτός απο τα πλεονεκτήματα που αναφέραμε παραπάνω, μειώνει και τον χρόνο αναμονής της ζύμης, που όπως ξέρουμε με το φυσικό προζύμι είναι σημαντικά μεγαλύτερος απ' ότι με τη κοινή μαγιά. Η αυτόλυση ενδείκνυται στις απλές ζύμες ή όταν χρησιμοποιούνται άλευρα ανθεκτικά. Δεν έχει νόημα να υποβάλλουμε σε αυτόλυση μία ζύμη που προορίζεται για κάποιο γλυκό παρασκεύασμα, πχ. τσουρέκι, γιατί σε αυτού του είδους τα παρασκευάσματα το ποσοστό λπαρής ουσίας είναι ήδη αυξημένο, και αυτό απο μόνο του της προσδίδει μεγαλύτερη ελαστικότητα.
Το ψωμί που φτιάχνεται χωρίς ζύμωμα (no knead bread) βασίζεται και αυτό στο φαινόμενο της αυτόλυσης της ζύμης.

L' AUTOLISI
Secondo la biologia, l' autolisi è il fenomeno della distruzione dei tessuti di un organismo, per mezzo di sostanze prodotte dal corpo stesso, durante la fermentazione; si sviluppano cioè degli enzimi, capaci di demolire le proteine contenuti nelle piccole sacche isolate della cellule. L' autolisi dura per breve tempo, e segna l' inzio della decomposizione di un organismo. Il termine deriva da due parole greche : αυτό + λύση , e significa quello che si solve, si distrugge da solo.
In panificazione l' autolisi è un metodo semi-diretto, ideato dal professore Raymont Calvè, che utilizza la pasta di riporto creando un pre-fermento, sfruttando l' autoevoluzione del glutine. Per preparare un impasto con autolisi, basta mescolare la farina con l' acqua e lasciarlo riposare. Durante il riposo, la farina si idrata completamente, e il glutine si sviluppa, incoraggiato anche dall' assenza del lievito (che con la sua attività di fermentazione avrebbe inacidito l' impasto) e del sale (che con le sue qualità igroscopiche, avrebbe impedito l' idratazione). Quando la farina si mette a contatto con l' acqua, comincia l' idrolisi, cioè le molecole dell' amido vengono scisse in due o più parti per l' effetto dell' acqua. Responsabili per l' idrolisi sono gli enzimi alfa e beta amilasi, che vengono attivati dall' acqua. Come conseguenza dell' idrolisi, vengono prodotti zuccheri semplici, che sono elementi nutritivi per il lievito, agevolando la fase di fermentazione. Altri enzimi che si attivano durante il riposo dell' impasto, sono le proteasi, che operano la proteolisi, cioè scompongono la maglia glutenica, distruggendo le proteine coinvolte in essa, a frantummi più piccoli chiamati peptidi. Questo ha come risultato l' allungamento delle catene proteiche, e così l' impasto acquista maggiore estensibilità e diventa più malleabile. Ma come mai l' impasto non perde completamente le sue qualità e la maglia glutinica riesce a risturtturarsi e anzi rafforzarsi? Durante la lavorazione dell' impasto l' ossigeno viene inglobato nella sua struttura e comincia l' ossidazione. I gruppi della maglia glutinica si trasformano in ponti disofurici, il glutine si rinforza e può assorbire maggiore quantità di acqua.
Come abbiamo già detto, per preparare un' impasto con autolisi, basta impastare la farina con acqua. L' autolisi si sviluppa in tre fasi. La prima fase è la mescolazione della farina con un percentuale di acqua che varia dal 45 al 55%; il tutto viene impastato delicatemente per alcuni minuti fino ad incorporare bene l' acqua. Tutta la farina della ricetta deve essere utilizzata per la preparazione di questo impasto e non viene aggiunta della farina durante l' utlima fase della procedura. La seconda fase consiste al risposo per un periodo che varia da un minimo di mezz' ora fino a 24 ore; il tempo di riposo dipende sempre dal tipo della farina, cioè dalla quantità di glutine che contiene, più forte sarà la farina, più allungato sarà anche il tempo. La temperatura dell' ambiente si consiglia di essere sui 20°C; per brevi tempi di riposo è sufficiente tenere l' impasto a temperatura ambiente. Se il riposo è lungo, più di 6 ore, si consiglia di aggiungere anche una parte del sale e ridurre la percentuale di acqua al 40-50%. Ultima fase è l' impasto finale, con l' aggiunta degli altri ingredienti che comprende la ricetta, cioè l' eventuale acqua restante, il lievito, sale, malto etc. secondo al tipo di pane desiderato.
Perchè preferire utilizzare questo metodo di panificazione? I vantaggi sono tanti. Prima di tutto per la lavorazione dell' impasto, i tempi vengono ridotti, la sua consistenza diventa liscia e malleabile, la formatura più facile, ottimo sviluppo con volume superiore, migliore alveolatura e mollica più soffice. L' autolisi conferisce al prodotto finale caratteristice orgenolettiche migiori, cioè sapore e profumo che sono caratteristici, mentre aumenta anche il tempo di conservazione.
L' autolisi è un metodo particolarmente raccomandato, direi indispensabile, per la panificazione con il lievito naturale. Oltre ai vantaggi riportati sopra diminuisce anche i tempi di lavorazione. E indicata per gli impasti semplici, o quando vengono utilizzate farine molto resistenti. Non ha senso agli impasti dei dolci che di solito contengono un' alta percentuale di materia grassa, che conferisce naturalmente all' impasto una buona estensibilità.

ΖΥΜΩΝΟΝΤΑΣ : ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ // PANIFICAZIONE : SPIEGAZIONE DEI TERMINI

ΖΥΜΩΝΟΝΤΑΣ : ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ
- το αλευρι : αναλυτικα για το αλευρι μπορειτε να διαβασετε εδω.
- η μαγια : υπαρχουν βασικα δυο ειδη μαγιας, η φυσικη μαγια και η επονομαζομενη μαγια μπυρας. Αναλυτικα για την φυσικη μαγια ή φυσικο προζυμι και την παρασκευη της, μπορειτε να διαβασετε εδω. Την ευρεως χρησιμοποιουμενη μαγια μπυρας θα την συναντησετε σε δυο μορφες : νωπη (φρεσκια) και αποξηραμενη. Το ονομα της το πηρε απο το γεγονος οτι παλια η παρασκευη της γινοταν απο υποπροϊοντα της ζυμωσης της μπυρας. Σημερα παρασκευαζεται με καλλιεγεια επελεγμενων στελεχων του Saccaromices cervisiae σε μελασσα, που ειναι υποπροϊον απο την κατεργασια των ζαχαροτευτλων κατα την παρασκευη της ζαχαρης. Προκειται ουσιαστικα για σακχαρομυκητες, οι οποιοι αναπτυσσονται τρεφομενοι απο τα σακχαρα. Εχει το πλεονεκτημα να δινει καλα αποτελεσματα ακομη και με αδυνατα αλευρια, παρεχοντας συντομους χρονους επεξεργασιας της ζυμης. Μπορει να χρησιμοποιηθει σε συνδυασμο με το φυσικο προζυμι, βραχυνοντας τους χρονους επεξεργασιας της ζυμης, που ως γνωστο με το φυσικο προζυμι ειναι αρκετα παρατεταμενοι.
- η προ-ζυμη : οι προ-ζυμες χρησιμοποιουνται κατα την λεγομενη εμμεση μεθοδο παρασκευης ζυμαριων. Κατα αυτην τη μεθοδο, η μαγια δεν προστιθεται κατ'ευθειαν στην τελικη ζυμη, αλλα δουλευεται ξεχωριστα και πριν την δημιουργια της. Στην προ-ζυμη χρησιμοποιειται η συνηθως η συνολικη, ή εν πασει περιπτωσει το μεγαλυτερο ποσοστο, απο την μαγια που απαιτει η ζυμη που θα παρασκευασουμε. Σκοπος αυτης της διεργασιας, ειναι να ενισχυθει η μαγια, αλλα και να εχουμε ενα τελικο προϊον με βελιτωμενα χαρακτηριστικα (αρωμα, δομη, κρουστα). Αναλυτικα για τα ειδη προ-ζυμης μπορειτε να διαβασετε εδω. Οι αρτοποιοι, ονομαζουν αυτες τις προ-ζυμες γλυκεια μαγια.
Στην αναρτηση δεν συμπεριλαμβανεται βεβαια το φυσικο προζυμι, το οποιο θα το βρειτε στην κατηγορια της μαγιας.
- ζαχαρη ή μελι : προστιθεται στο προζυμι. Αποτελει τροφη της μαγιας και ενισχυει την δραση της.
- "καμπανα" : οταν λεμε σκεπαζω την ζυμη σε καμπανα, εννοουμε οτι πρεπει να απομονωσουμε την ζυμη, ωστε να εγκλωβισουμε την υγρασια της. Αυτο μπορουμε να το πετυχουμε, τοποθετοντας την ζυμη σε ενα βαθυ σκευος (πρεπει να υπολογισουμε οτι θα αυξηθει ο ογκος της) και σκεπαζοντας το με ενα αναποδογυρισμενο ταψι ή πιατο με ιση ή λιγο μεγαλυτερη διαμετρο. Εναλλακτικα, μπορουμε να σκεπασουμε το σκευος με διαφανη μεμβρανη.

- "συντριβανακι" : οι ιταλοι το ονομαζουν fontanella, απ'οπου και η ελευθερη μεταφραση. Εμεις θα το λεγαμε και "βουναλακι". Το "συντριβανακι" διαμορφωνεται με τα στερεα υλικα της ζυμης, και κυριως τα αλευρια. Ριχνετε το αλευρι επανω στην επιφανεια εργασιας, ωστε να σχηματισει ενα βουναλακι. Απομακρυνετε το αλευρι απο το κεντρο του προς την περιφερεια, ωστε να σχηματιστει ενας κρατηρας, μια λακκουβιτσα. Μεσα σε αυτην την λακκουβιτσα θα ριξετε τα υγρα υλικα της ζυμης. Οταν αρχιστε να φτιαχνετε την ζυμη, θα παιρνετε το αλευρι λιγο λιγο με το χερι σας και απο την εσωτερικη πλευρα της λακκουβιτσας και θα το αναμιγμνυετε με τα υγρα υλικα, μεχρι να σχηματισετε την ζυμη.
- δυναμικο δουλεμα της ζυμης : τραβαμε και χτυπαμε την ζυμη επανω στην επιφανεια εργασιας με δυναμη. Για να μην κανουμε την ζωη μας δυσκολη, μπορουμε να αναθεσουμε την ... παλιοδουλεια στο μιξερ. Προσοχη ομως, για να δουλευτει σωστα η ζυμη και να εχουμε το επιθυμητο αποτελεσμα, το μιξερ μας πρεπει να εχει ελλειπτικη (πλανητικη) κινηση, ωστε να ζυμωνει με παρομοιο τροπο με τα επαγγελματικα.
- διπλωμα της ζυμης : το διπλωμα της ζυμης γινεται για να ενισχυσει την δομη της γλουτενης μεσα στην ζυμη και για να βοηθησει στην μορφοποιηση της. Μπορει να επαναληφθει αρκετες φορες, αναλογα με τον τυπο της ζυμης αλλα και με το τελικο προϊον που θελουμε να παρουμε.
- απλο διπλωμα της ζυμης στα 3 : χρησιμοποιειται για να δωσει μορφη σε ζυμαρια με μεγαλη ενυδατωση και για να βοηθησει στην στερεωση του πλεγματος της γλουτενης μεσα στη ζυμη.

- σφιχτο διπλωμα της ζυμης (s&f stretch and fold): ενισχυει ιδιαιτερα το πλεγμα της γλουτενης μεσα στην ζυμη και βοηθαει στον εγκλωβισμο του αερα και κατα συνεπεια στη αυξηση της (φουσκωμα) καθ'υψος.

- χλιαρο μερος : οι ζυμες με μαγια θελουν μια θερμοκρασια κατα μεσο ορο γυρω στους 26°C για να φουσκωσουν. Το καλοκαιρι τα πραγματα ειναι πιο ευκολα και αρκει να τις αφησουμε απλα σε θερμοκρασια δωματιου. Κατα την διαρκεια του χειμωνα, η ευκολη και σιγουρη λυση, ειναι να τις βαλουμε μεσα στον φουρνο, οπου θα εχουμε αναψει μονο το λαμπακι του (το κουμπι με την θερμοκρασια δεν θα το πειραξουμε καθολου, ή αν ο φουρνος ειναι ηλεκτρονικος θα το ρυθμιζουμε στους 30 °C).
- ρευματα αερα : οι ζυμες απεχθανονται τα ρευματα αερα και τα σκαμπανεβασματα της θερμοκρασιας. Απο αυτη την αποψη, ο σβυστος φουρνος αποτελει το ιδανικο μερος για να βαλετε το ζυμαρι σας να φουσκωσει. Αν το αφησετε να φουσκωσει σε θερμοκρασια δωματιου, φροντιστε να το βαλετε σε μερος προφυλαγμενο απο ρευματα αερα ή φροντιστε να το σκεπασετε με ενα βαρυ υφασμα.
- επιβραδυνση της ζυμωσης : για να επιβραδυνετε τους χρονους της ζυμωσης (φουσκωμα), τοποθετησε την ζυμη σε δροσερο μερος (ψυγειο). Η ζυμωση δεν θα ανακοπει τελειως, αλλα θα γινει με πολυ πιο αργους ρυθμους. Καποιες ζυμες απαιτουν χαμηλες θερμοκρασιες και αργους χρονους, ετσι ωστε να επιτυχουμε μεγαλη ενυδατωση του αλευριου και ενισχυση του πλεγματος της γλουτενης. Αυτο γινεται συνηθως με ζυμες που δεν θα υποστουν μηχανικη επεξεργασια (ζυμωμα). Χαρακτηριστικο παραδειγμα το ψωμι τσιαμπάτα (ζαπατα επι το ελληνικοτερον).
| foto tratta dal web |
PANIFICAZIONE : SPIEGAZIONE DEI TERMINI
- la farina : informazioni per i tipi di farina e il loro uso, potete trovare εδω.
- il lievito : esistono due tipi di lievito, il lievito naturale e il cosiddetto lievito di birra. Per il lievito madre o lievito naturale e la sua preparazione, potete trovare ulteriori informazioni qui. Il più comunemente utilizzato lievito di birra, viene in due forme : fresco ed essiccato, di lunga conservazione. Il suo nome viene dal fatto che una volta, veniva preso dai residui della fermentazione della birra. Oggi viene preparato da colture selezionate di Saccaromices cervisiae in melassa di barbabietole, che è un sottoprodotto dalla lavorazione delle barbabietole per prendere lo zucchero comune. Viene chiamato anche lievito pressato, perchè in commercio viene sotto forma di masse compresse. Il levito di birra cresce nutrito dai zuccheri. Il suo vantaggio è, che dà buoni risultati anche con le farine deboli, accelerando i tempi di lavoraizone degli impasti. Viene utilizzato anche in associazione con il lievito naturale, accorciando i tempi di lavorazione, che, come è noto, con il lievito naturale sono particolarmente prolungati.
- il lievitino : viene utilizzato durante l'impastazione indiretta. In pratica, è il lievito in pasta che si prepara prima dell'impasto finale. Nel lievitino viene impiegato il totale, o comunque la maggior parte, del lievito che sarà utilizzato per la preparazione dell'impasto. La sua funzione è il rinforzamento del lievito e l'amelioramento delle qualità del prodotto finale (profumo, alveolatura, crosta). Per le varietà e la preparazione del lievitino, troverete dettagliate informazioni qui.
- malto o miele o zucchero : come abbiamo visto i saccaromiceti del lievito, vengono nutriti di zuccheri. Questi zuccheri vengono aggiunti di solito al lievitino e accellerano l'azione del lievito.
- a campana : l'impasto viene coperto, in modo da isolarsi e non far perdere la sua umidità. Questo viene efettuato, ponendo l'impasto un in recipiente assai profondo (si tiene conto che lievitando cresce) e coprendolo con una teglia o piatto rovesciato, di diametro un pochino più largo dal recipiente. Si può ottenere lo stesso effetto, coprendo il recipiente con pellicola transparente.

- la fontanella : viene formata con gli ingredienti secchi dell'impasto, e prevalentemente le farine. Per fare la fontanella, si fa ammonticchiare la farina sul piano del lavoro. Nel centro del monticello, si fa una fossetta piuttosto larga. In questa fosseta si versa gli ingredienti liquidi, senza lasciarli fuoriuscire. Poi si comincia a mescolare il liquidi con i solidi, prendento piccole quantità dai bordi, fino ad amalgamare lentamente tutti gli ingredienti.
- battere l'impasto / battuta : movimento usato durante l'impastazione, per la manipolazione dell'impasto. Si affonde con energia la mano nella pasta, e si afferra saldamente, alzandola e riabassandola, battendola sul piano del lavoro. Per facilitare la nostra vita, si può utilizzare una potente planetaria che farà più o meno la stessa cosa.
- piegatura dell'impasto : la piegatura dell'impasto viene effettuata per rafforzare la sturttura dell'impasto e aiutare alla sua formazione. Può essere ripetuta parecchie volte, a secondo del tipo dell'impasto e del prodotto finale.
- piegatura semplice a 3 : viene impiegata per dare struttura ad impasti piuttosto idratati e infittire la maglia glutinica.

- piegatura serrata : questo tipo di piegatura carica fortemente il glutine e favorisce l'alveolatura, che risulta regolare, fine con un notevole sviluppo verticale dell'impasto.

- luogo tiepido : gli impasti lievitati, necessitano una tempratura ambientale di ca 26°C, per poter lievitare regolarmente. Durante la stagione calda, questo diventa più facile, siccome basta lasciarli a temperatura ambiente. Durante la stagione fredda, la soluzione più conveniente è di ponerli dentro il forno spento. Accendete solo la lampadina del forno, senza regolare la temperatura. In questo modo la temperatura sarà sui 30°C. Se il vostro forno è automatizzato, regolatelo alla temperatura minima.
- correnti d'aria : gli impasti lievitati odiano i correnti d'aria e gli sbalzi di temperatura. Così il forno spendo rappresenta sempre la miglior soluzione per lasciarli lievitare. Se invece volete lasciarli a temperatura ambiente, provvedete a ponerli in un luogo protetto da correnti d'aria.
- rallentamento della lievitazione : per rallentare i tempi di lievitazione, ponete l'impasto in luogo fresco (frigo). La fermentazione non viene fermata del tutto, però i suoi tempi si rallentano notevolmente. Certi impasti necessitano il rallentamento di lievitazione, per poter ottenere una maggiore idratazione e per aiutare ad infittire la maglia glutinica. Questo avviene di solito con impasti che non vengono sottoposti a lavorazione meccanica (impastamento). Un'impasto di questo tipo, è quello per preparare la ciabatta.
ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΑΛΕΥΡΩΝ // TIPI DI FARINA
![]() |
| foto tratta dal web |
* Ονομασια των αλευρων απο μαλακο σιταρι, αναλογα με τη περιεκτκοτητα σε πιτυρο.
Τα αλευρα που προερχονται απο το ενδοσπερμα του σιταριου, περιεχουν μικροτερη ποσοτητα πιτυρου και ξεχωριζουν, γιατι ειναι πιο λευκα. Τα αλευρα που περιεχουν πιο μεγαλη αναλογια σε πιτυρο, εχουν χρωμα πιο σκουρο και συνηθως προοριζονται για χρηση στην αρτοποιϊα. Τελος, τα αλευρα ολικης αλεσης, περιεχουν ολο το πιτυρο του σπορου του σιταριου και εχουν σκουρο χρωμα.
Ακολουθει πινακας με τον συσχετισμο των αλευρων που κυκλοφορουν στην ελληνικη αγορα, με αυτα των Ηνωμενων Πολιτειων, της Γαλλιας και της Γερμανιας.
ΕΛΛΑΔΑ
|
ΤΥΠΟΣ
|
USA
|
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
|
ΓΑΛΛΙΑ
|
ΥΓΡΑΣΙΑ max
|
ΤΕΦΡΑ
max
|
ΠΡΩΤΕΙΝΕΣ min
|
για ολες τις χρησεις
|
45%
|
pastry flour
|
405
|
40
|
14,50%
|
0,55%
|
9,00%
|
για ψωμι
|
55%
|
all-purpose flour
|
550
|
50
|
14,50%
|
0,65%
|
11,00%
|
για γλυκα ψωμια
|
80%
|
high gluten flour
|
812
|
80
|
14,50%
|
0,80%
|
12,00%
|
πιτυρουχο
|
110%
|
first clear flour
|
1050
|
110
|
14,50%
|
0,95%
|
12,00%
|
χοντρο πιτυρουχο
|
150%
|
white whole wheat
|
1600
|
150
|
14,50%
|
1,70%
|
12,00%
|
* Η δυναμη των αλευρων.
Η δυναμη ενος αλευριου, ειναι μια σπουδαια ιδιοτητα, γιατι προσδιοριζει την συμπεριφορα του κατα την διαρκεια της επεξεργασιας μιας ζυμης. Η δυναμη, εξαρταται απο την περιεκτικοτητα του αλευριου σε πρωτεϊνες, που οταν ερθουν σε επαφη με το νερο, σχηματιζουν την γλουτενη. Ο σχηματισμος της γλουτενης, καθοριζει την δομη και κατ'επεκταση, τις ιδιοτητες της ζυμης. Αναλογα λοιπον με την ποσοτητα και την ποιοτητα της παραγομενης γλουτενης, η ζυμη θα ποικιλλει ως προς την αντοχη, την ελαστικοτητα και τον χρονο ζυμωσης. Ενα δυνατο αλευρι, παρεχει μεγαλη ποσοτητα γλουτενης; ετσι απορροφα πολυ νερο, και η ζυμη που σχηματιζει ειναι ανθεκτικη και σταθερη και απαιτει μακρο χρονο ζυμωσης. Ενα αδυνατο αλευρι, απορροφα λιγοτερο νερο, φουσκωνει γρηγορα, αλλα θα μας δωσει ενα τελικο προϊον ελαφρυ και μη συμπαγες. Ο δεικτης που υποδυκνυει την δυναμη ενος αλευρου, ειναι το W (αρτοποιητικη ικανοτητα).
ΔΥΝΑΜΗ
|
W
|
ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΒΑΡΟΣ ΤΟΥ
|
ΧΡΗΣΗ
|
αδυνατα
|
εως 170
|
50%
|
μπισκοτα, ευθρυπτα γλυκα, σαλτσες, μπεσαμελ
|
μετρια
|
180-260
|
55-65%
|
πιτσα, μακαρονια, γαλλικο ψωμι, ψωμακια
|
δυνατα
|
280-350
|
65-75%
|
ψωμι, πιτσα, ζυμη μακαρονιων με αυγο, γλυκες ζυμες μακρας ζυμωσης
|
ειδικα
|
350 και πανω
|
εως 90%
|
για την ενισχυση αδυνατων αλευρων
|
Συσχετισμος τυπου και δυναμης αλευριου.
ΤΥΠΟΣ
|
ΔΥΝΑΜΗ W
|
ΧΡΗΣΗ
|
αδυνατο
|
150
|
γενικη
|
για ολες τις χρησεις
|
80-150
|
κεϊκ με χρηση χημικης μαγιας, μπισκοτα, ταρτες, κρεμες
|
ειδικο για πιτσα
|
200-280
| |
ειδικο για γλυκες ζυμες
|
300
|
μπαμπαδες, σαβαρεν
|
δυνατο
|
260-420
|
μπριος
|
* Αλευρια της Ελληνικης αγορας.
Αλεύρι για όλες τις χρήσεις (00) : καθαρο, λευκο αλευρι, που προερχεται απο το λεπτόκοκκο ενδόσπερμα σιταριού υψηλού πρωτεϊνικού περιεχομένου, το οποίο διαχωρίζεται από το πίτουρο και το φύτρο κατά την άλεση. Έχει μεγάλη δύναμη γλουτένης. Ειναι καταλληλο για την παρασκευη μεγαλης ποικιλιας ζυμων : ψωμια, ψωμια με σκληρη κρουστα, φραντζολακια, κριτσινια, ζυμη πιτσας, φυλλο πιτας, αλλα και για εξειδικευμενα ειδη ζαχαροπλαστικης οπως, σφολιατα, κεικς, μπισκοτα, κρεπς, ντονατς κα.
Αλευρι σκληρο : προερχεται απο σκληρα σιταρια και εχει μεγαλη περιεκτικοτητα σε γλουτενη, με αποτελεσμα να δινει στις ζυμες ογκο και ελαστικοτητα. Καταλληλο για ψωμι, παρακευασματα με μαγια μπυρας (πχ. λουκουμαδες), κρεπες, κρεμες.
Αλευρι μαλακο : αλευρι απο μαλακα σιταρια, με χαμηλη περιεκτικοτητα σε γλουτενη, καταλληλο για ζυμες μαλακες και χωρις ελαστικοτητα. Καταλληλο για ταρτες, πιτες, φυλλα για πιτα, κουλουρακια, κεϊκ.
Αλευρι τυπου Π (πολυτελειας) : προερχεται απο μαλακα σιταρια υψηλης ποιοτητας και ειναι ενισχυμενο με γλουτενη, ωστε να γινει πολυ δυνατο. Ειναι καταλληλο για γλυκες ζυμες οπως τσουρεκια, μπριος.
Αλευρι τυπου 55% : περιεχει μικρη ποσοτητα πιτυρου και προσφερει υψηλη απορροφηση νερου. Καταλληλο για χρηση κυριως στην αρτοποιϊα, αλλα και στη ζαχαροπλαστικη. Ιδανικο για αρτοσκευασματα οπως ψωμι πολυτελειας, ψωμακι σαντουιτς, φρυγανιες, ψωμι για τοστ κα.
Αλευρι τυπου 70% : αλευρι με χαμηλη περιεκτικοτητα σε πιτυρο. Μπορει να ειναι δυνατο ή μαλακο ή και μιγμα. Χρησιμοποιειται βασικα στην αρτοποιϊα αλλα και στη ζαχαροπλαστικη.
Αλευρι τυπου 90% : πιτυρουχο αλευρι.
Το ποσοστο %, αναφερεται στην τεφρα. Η τεφρα ειναι το στερεο υπολειμμα μιας ποσοτητας απο αλευρι καποιου τυπου οταν καει σε θερμοκρασια 900°C. Αυτο που απομενει ειναι τα ανοργανα συστατικα του, δηλαδη τα διαφορα ιχνοστοιχεια του. Γενικα αυτο το ποσοτο, υποδεικνυει την περιεκτικοτητα σε πιτυρο.
Κιτρινο αλευρι τυπου Μ : προερχεται απο το λεγομενο "σκληρο σιταρι" triticum durum, ποικιλια η οποια ειναι διαφορετικη απο αυτην που δινει το κοινο αλευρι. Ειναι υψηλου πρωτεϊνικου περιεχομενου αλλα και υψηλης διατροφικης αξιας, αφου περιεχει βιταμινες, μεταλλικα στοιχεια και καροτενοειδη, στα οποια οφειλεται και το χρωμα του. Μπορει να ειναι ψιλο ή χοντρο. Το κιτρινο αλευρι, ειναι στην ουσια ψιλοαλεσμενο σιμιγδαλι; οι ιταλοι το ονομαζουν semola rimacinata, που σημαινει : ξανα-αλεσμενο σιμιγδαλι. Μετριο σε περιεκτικοτητα σε γλουτενη, ειναι καταλληλο κυριως για τη παρασκευη παραδοσιακου κιτρινου ψωμιου, για παραδοσιακο φυλλο πιτας καθως και για παραδοσιακα ζυμαρικα, μπληγουρι και κους κους.
Σιμιγδαλι : οπως ειπαμε προηγουμενως, και το σιμιγδαλι ειναι ενα αλευρι που προεχεται απο το χονδροκοκκα αλεσμενο ενδοσπερμα του σκληρου σιταριου, που αφαιρειται στα πρωτα σταδια της διαδικασιας αλεσης. Ειναι ενα κοκκιωδες αλευρι και μπορει να ειναι λεπτοκοκκο (ψιλο) ή χονδροκοκκο (χοντρο). Ειναι υψηλου πρωτεϊνικου περιεχομενου. Χρησιμοποιειται για την παραγωγη ζυμαρικων ποιοτητας, αλμυρων σνακ, παραδοσιακων γλυκων, σε κρεμες, αλλα και για την παρασκευη ψωμιου, σε αναμειξη με αλευρι.
Αλευρι ολικης αλεσης : ειναι ενα αδρο αλευρι που περιεχει το πιτουρο, το φυτρο και το ενδοσπερμα. Η παρουσια του πιτουρου, μειωνει την παραγωγη γλουτενης και ετσι οι ζυμες που παρασκευαζονται με το αλευρι ολικης αλεσης ειναι βαριες και τα προιοντα πιο βαρια και χονδροειδη. Βεβαιως ειναι πιο πλουσιο σε βιταμινες (αν και μεγαλο μερος καταστρεφεται κατα το ψησιμο), ιχνοστοιχεια και φυτικες ινες. Μπορει να προερχεται απο σκληρο ή μαλακο σιταρι, απο σικαλη, κριθαρι ή καλαμποκι. Συνηθως αναμιγνυεται με λευκο αλευρι και χρησιμοποιειται στην παρασκευη ψωμιου.
Στο εμποριο, κυκλοφορουν βεβαια και αλευρια που εμπεριεχουν διαφορα προσθετα, οπως χημικη μαγια, αποξηραμενη φυσικη μαγια, βελτιωτικα. Απο προσωπικη επιλογη αποφευγω την χρηση τους, ωστε να μπορω να ελεγξω την ζυμωση και την συμπεριφορα τους.
![]() |
| foto tratta dal web |
TIPI DI FARINA
Denominazione delle farine di grano tenero, secondo la loro estrazione.
Le farine tipo 00, provengono principalmente dalla parte centrale del chicco del grano, e così risultano più pure e bianchi. Le farine ad alto tasso di estrazione, sono meno chiare, perchè contengono anche la farina proveniente dalla parte esterna del chicco; secondo il loro contenuto in ceneri, vengono denominate tipo 0, tipo 1 o tipo2. Infine, le farine integrali, comprendono anche la crusca e sono di colore scuro.
ITALIA
|
USA
|
GERMANIA
|
FRANCIA
|
UMIDITA max
|
CENERI max
|
PROTEINE min
|
tipo 00
|
pastry flour
|
405
|
40
|
14,50%
|
0,55%
|
9,00%
|
tipo 0
|
all-purpose flour
|
550
|
50
|
14,50%
|
0,65%
|
11,00%
|
tipo 1
|
high gluten flour
|
812
|
80
|
14,50%
|
0,80%
|
12,00%
|
tipo 2
|
first clear flour
|
1050
|
110
|
14,50%
|
0,95%
|
12,00%
|
farina integrale
|
white whole wheat
|
1600
|
150
|
14,50%
|
1,70%
|
12,00%
|
Denominazione delle farine, secondo la loro forza.
La forza della farina ha da fare con la sua capacità di resistere nell'arco del tempo alla lavorazione. E importante sapere la farina giusta per dare al nostro impasto le qualità desiderate. La forza della farina dipende dal contenuto proteico del grano macinato, in particolare di quello di gliandina e gluteina. Queste due proteine, in contatto con l'acqua, formano la glutine, che costituisce la struttura portante dell'impasto. In base alla quantità e della qualità del glutine contenuto un una farina, l'impasto ottenuto varierà di resitenza, elsaticità e tempo di lievitazione. Indice della forza della farina è il valore W (fattore di panificabilità). Un alto valore di W indica un alto contenuto di glutine; questo vuol dire che la farina assorbirà molta acqua, l'impasto sarà resistente e tenace, e che lieviterà lentamente perché le maglie del reticolo di glutine saranno fitte e resistenti. Viceversa, un W basso indica una farina che ha bisogno di poca acqua, lievita in fretta, ma che darà un impasto (e un prodotto finale) leggero e poco consistente.
FORZA
|
W
|
ASSORBIMENTO DI ACQUA IN PROPORZIONE AL LORO PESO
|
USO
|
deboli
|
fino a 170
|
50%
|
biscotti, cialde, dolci friabili
salse e besciamella
|
medie
|
180-260
|
55-65%
|
pasta, pizza, pane francese, panini all'olio
|
forti
|
280-350
|
65-75%
|
pane classico, pizza, pasta all-uovo, pasticceria a lunga lievitazione
|
farine speciali
|
350 e oltre
|
fino a 90%
|
di solito si usano per rinforzare farine più deboli
|
Relazione tra tipo delle farine del commercio e forza.
TIPO
|
FROZA W
|
USO
|
0 , 00
|
150
|
generico
|
00 specifiche per prodotti non lievitati
|
80-150
|
torte a lievitaizone chimica, biscotti, crostate, creme
|
0 , 00 specifiche per pizza
|
200-280
|
pizza
|
0 , 00 specifiche per dolci lievitati
|
300
|
babà, savarin
|
0 manitoba
|
260-420
|
brioche
|










