13
ΨΩΜΙ ΜΕ ΤΡΥΠΕΣ, ΜΑΚΡΑΣ ΩΡΙΜΑΝΣΗΣ, ΦΤΙΑΓΜΕΝΟ ΜΕ ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΖΥΜΙ
Πιστεύω ότι ένα ωραίο, φουσκωτό ψωμί με τραγανή κόρα και μεγάλες τρύπες στο εσωτερικό του, είναι το όνειρο κάθε ερασιτέχνη που φτιάχνει ψωμί! Όταν δε δουλεύει κάποιος με το φυσικό προζύμι, που σίγουρα, αν δεν γνωρίζει πως να το χειριστεί, είναι πιο δύσκολο να φτάσει σε τέτοιο αποτέλεσμα, η χαρά της επιτυχίας είναι διπλή.
Η συνταγή για το "τρυπητό ψωμί" ή "ψωμί όλο τρύπες" υπάρχει σε πολλά ιταλικά blog που ασχολούνται με το φυσικό προζύμι και την αρτοποιία. Εγώ την πρωτοείδα στο Pan di pane της Pat, ένα εξαιρετικό blog εξειδικευμένο στο ψωμί και τις ζύμες, με συνταγές προσεγμένες και ακριβείς.
Δίσταζα πολύ να καταπιαστώ με αυτήν την συνταγή πρώτον γιατί δεν είναι καθόλου εύκολη, χρειάζεται να έχει κάποιος αρκετή εμπειρία στις ζύμες. Κατά δεύτερο λόγο με προβλημάτιζε το γεγονός ότι τα αλεύρια στην Ελλάδα δεν είναι αξιόπιστα. Κατ' αρχήν δεν υπάρχει πουθενά ένδειξη γιά το πόσο δυνατά είναι, δηλαδή πόση γλουτένη περιέχουν, αφού δεν υπάρχει η τυποποίηση W, οπότε είναι αδύνατον να ξέρεις κάποιος με ακρίβεια με τι είδους αλεύρι δουλεύει; αυτό δεν παίζει ρόλο σε απλές ζύμες, αλλά όταν πας να φτιάξεις κάτι πιό εξειδικευμένο είναι ένα σημαντικό πρόβλημα. Το αλεύρι που χρησιμοποίησα ήταν το γνωστό καναδέζικο, στην κίτρινη συσκευασία (γιά να μην σας βάζω να λύνετε ... γρίφους εννοώ το Robin) το οποίο πιστεύω ότι είναι και το μόνο πραγματικά δυνατό αλεύρι που κυκλοφορεί στην αγορά, αντίστοιχο του ιταλικού manitoba, που είναι επίσης καναδέζικης προέλευσης. Τέλος την βύνη δεν κατάφερα να την βρώ πουθενά, στην Θεσσαλονίκη τουλάχιστον, αλλά τη προμηθεύτηκα κατά το πρόσφατο ταξίδι μου στην Ιταλία. Στην θέση της μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα καλό, βιολογικό μέλι; αν έχετε μόνο το κοινό μέλι που βρίσκει κανείς στα σούπερ μάρκετ, καλύτερα να χρησιμοποιήσετε κατ' ευθείαν ζάχαρη, είναι το ίδιο πράγμα! Το προζύμι μου δεν το αναζωογόνησα (ανάπιασα) αλλά ετοίμασα την προ-ζύμη με υψηλό ποσοστό ενυδάτωσης, που συνηθίζω να φτιάχνω πάντα αντί να κάνω την συνηθισμένη αναζωογόνηση πριν το χρησιμοποιήσω.
Γιά οργανωθείτε λίγο με τον χρόνο σας, καλό είναι να ξεκινήσετε πρωί, ώστε να μπορέσετε να ψήσετε το ψωμάκι σας την επόμενη ημέρα; εγώ αφιερώνω ένα Σαββατοκύριακο, εντάξει, είναι λίγο δεσμευτικό, αλλά αξίζει τον κόπο!
Δόση : ένα ψωμάκι περίπου του κιλού
Βαθμός δυσκολίας συνταγής : δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολη, απαιτεί όμως εμπειρία με τις ζύμες
Υλικά
γιά την προ-ζύμη : 100 gr ώριμο φυσικό προζύμι,
100 gr νερό,
50 gr αλεύρι δυνατό,
5 gr βύνη.
γιά την ζύμη : 250 gr αλεύρι δυνατό,
300 gr αλεύρι γοχ.
350 gr νερό,
10 gr αλάτι ψιλό θαλασσινό.
Προετοιμασία :
Ετοιμάστε την προ-ζύμη. Το φυσικό προζύμι δεν το αναζωογόνησα, αφού αυτή η προ-ζύμη είναι στην ουσία μία αναζωογόνηση (ανάπιασμα). Το άφησα όμως εκτός ψυγείου τουλάχιστον γιά 1 ώρα, ώστε να έρθει σε θερμοκρασία δωματίου.
Διαλύστε την βύνη στο νερό. Προσθέστε το φυσικό προζύμι και το δυνατό αλεύρι και αναμείξτε. Σκεπάστε σε καμπάνα και αφήστε το να ξεκουραστεί σε θερμοκρασία δωματίου (20°C) γιά περίπου 2 ώρες.
Αναμείξτε τα αλεύρια και ενυδατώστε τα με 300 ml νερό. Θα πάρετε μία πολύ σφιχτή ζύμη, σαν τρίμματα, μην ανησυχήσετε, αυτήν την σύσταση πρέπει να έχει! Αφήστε το μίγμα να ξεκουραστεί γιά τουλάχιστον 1 ώρα, ώστε να ενεργοποιηθεί η αυτόλυση του αλευριού (γιά την αυτόλυση έχουμε μιλήσει αναλυτικά εδώ). Όσο περισσότερο σταθεί η αυτολυτική ζύμη, τόσο πιό εύκολο θα είναι να αποκτήσει ελαστικότητα το ζυμάρι σας έπειτα κατά το ζύμωμα.
Αναμείξτε την αυτολυτική ζύμη με την προ-ζύμη και προσθέστε σταδιακά το υπόλοιπο νερό, μέχρι να πάρετε μία ελαστική ζύμη. Όταν θα έχει απορροφηθεί το νερό και θα έχει πλέον ενσωματωθεί και το προζύμι, προσθέστε το αλάτι. Δουλέψτε το μίγμα με τα χέρια ή με το μίξερ, γιά τουλάχιστον ένα δεκάλεπτο, μέχρι να αποκτήσει ελαστικότητα και να σχηματίζει ίνες.
Μεταφέρετε την ζύμη σε ένα ευρύχωρο σκεύος αλειμμένο με ελαιόλαδο και αφήστε το να σταθεί για 3-4 ώρες σε θερμοκρασία δωματίου.
Όταν παρέλθει ο χρόνος ζύμωσης και φουσκώματος της ζύμης, αρχίστε τα διπλώματα μέσα στο σκεύος. Τα διπλώματα εφαρμόζονται σε ζύμες με υψηλό ποσοστό ενυδάτωσης (>70%) και έχουν ως σκοπό το στέγνωμα της ζύμης. Η αγγλική τους ονομασία είναι stretch and fold, δηλαδή τραβάω-διπλώνω. Μπορείτε να κάνετε τα διπλώματα με τα χέρια σας, αφού πρώτα τα βρέξετε γιά να μην κολλάει η ζύμη, ή με μία σπάτουλα γιά ζύμες. Τραβήξτε μία άκρη από το ζυμάρι, σηκώστε την ψηλά και κατεβάστε την στο κέντρο του σκεύος. Στρίψτε το σκεύος δεξιόστροφα, πιάστε στην συνέχεια την άκρη της ζύμης που έχει σχηματιστεί και συνεχίστε με το ίδιο τρόπο, μέχρι να καλύψετε μία πλήρη στροφή 360°.
Κάντε 3 γύρους από διπλώματα μέσα στο σκεύος, με τριαντάλεπτα διαλείμματα ξεκούρασης της ζύμης. Μετά τον τελευταίο γύρο διπλωμάτων, αφήστε την ζύμη να ξεκουραστεί μία ωρίτσα.
Συνεχίστε με δύο γύρους από διπλώματα στα τρία (δείτε και εδώ φωτογραφίες πως γίνονται). Αδειάστε την ζύμη επάνω σε ελαφρά αλευρωμένη επιφάνεια εργασίας. Τραβήξτε την με τα χέρια σας ώστε να σχηματίσετε ένα παραλληλόγραμμο. Κάντε το πρώτο δίπλωμα, πάντα από την στενή πλευρά, φέρνοντας προς το κάτω μέρος το 1/3 της ζύμης και από επάνω διπλώστε το 1/3 που βρίσκεται στην κάτω πλευρά. Στρίψτε την ζύμη κατά 90°, απλώστε το πάλι σε παραλληλόγραμμο σχήμα και κάντε ένα δεύτερο δίπλωμα στα τρία. Στρογγυλέψτε την ζύμη, διπλώνοντας τις άκρες της από κάτω, ώστε να σχηματιστεί μία σφαίρα.
Καλύψτε σε καμπάνα και αφήστε την να ξεκουραστεί γιά 30-40 λεπτά.
Ετοιμάστε την φραντζόλα. Απλώστε και πάλι την ζύμη με τα χέρια σας, δίνοντας της παραλληλόγραμμο σχήμα. Από την μία στενή πλευρά του, διπλώστε τις άκρες προς τα μέσα και έπειτα από αυτό το σημείο τυλίξτε την ζύμη σε χαλαρό ρολό, χωρίς να την πιέζετε πολύ.
Τοποθετήστε το φραντζολάκι επάνω σε καθαρό πανί πασπαλισμένο με άφθονο κίτρινο αλεύρι (προτιμάμε το κίτρινο αλεύρι ή το ρυζάλευρο, γιατί δεν απορροφάται από την ζύμη και δεν αλλάζει την ισορροπία των υλικών). Τοποθετήστε το μέσα στο ειδικό πανεράκι γιά το φούσκωμα του ψωμιού (banetton) ή μέσα σε μία μακρόστενη φόρμα κέϊκ. Καλύψτε με διάφανη μεμβράνη και τοποθετήστε το στο ψυγείο. Αφήστε το να ξεκουραστεί γιά περίπου 18 ώρες (έως 24).
Βγάλτε την ζύμη από το ψυγείο. Θα παρατηρήστε ότι η ζύμη έχει φουσκώσει ήδη αρκετά, ενώ θα διακρίνετε τις μεγάλες φούσκες που έχουν σχηματιστεί. Αφήστε την να σταθεί σε θερμοκρασία δωματίου γιά περίπου 3 ώρες στους 20°C; τον χειμώνα, που έχουμε πιό χαμηλές θερμοκρασίες,χρειάζεται λίγο περισσότερος χρόνος
Ανάψτε τον φούρνο στους 250°C, στις αντιστάσεις, και αφήστε τον να ζεσταθεί καλά. Τοποθετήστε μέσα ένα κατσαρολάκι με λίγο νερό, το οποίο θα δημιουργήσει ατμό. Τοποθετήστε μέσα στον φούρνο και το ταψί επάνω στο οποίο θα ψήσετε το ψωμί, που θα πρέπει να είναι και αυτό καλά ζεσταμένο.
Όταν είναι έτοιμος ο φούρνος, αναποδογυρίστε το ψωμί επάνω στο ζεστό ταψί, με μία απότομη κίνηση και με προσοχή να μη σας φύγει δεξιά-αριστερά. Με ένα νυστέρι ή ξυράφι χαράξτε την επιφάνεια του.
Κλείστε αμέσως τον φούρνο και αφού περάσουν 2-3 λεπτά, κατεβάστε την θερμοκρασία στους 220°C. Έπειτα από 15 λεπτά, βγάλτε το κατσαρολάκι με το νερό και κατεβάστε την θερμοκρασία στους 200°C. Αφού περάσει ακόμη μισή ώρα, ανοίξτε την πόρτα του φούρνου σε μία χαραμάδα και συνεχίστε το ψήσιμο για ακόμη 15 λεπτά (συνολικός χρόνος ψησίματος 1 ώρα).
Βγάλτε το ψωμί από τον φούρνο και αφήστε το να κρυώσει επάνω σε μία σχάρα.
PANE BUCOSO CON LIEVITO MADRE
Il pane buocoso credo che sia il sogno di tutti i dilettanti che preparano il pane a casa.
Ammetto che avevo paura di realizzare questa ricetta, perchè credevo che per me sarebbe impossibile creare questa meravigia. Prima di tutto non mi fidavo affato delle farine che trovo qui in Grecia, siccome non esiste l' ettichettatura che riporta il valore W, e così non si sa mai con che tipo di farina si ha daffare. Poi il malto d' orzo non se lo trova in Grecia, quello che ho utilizzato l' ho comprato in Italia, durante il mio ultimo viaggo a giugno scorso.
Intanto ho seguito la ricetta di Pat del Pan di pane, con notevole successo e ho pensato di condividere. Sono certa che con una farina migliore il risultato sarebbe anche più impressionante, per quanto riguarda l' alveolatura, perchè come sapore e struttra il mio pane bucoso era buonissimo!
Dosi : per un panetto ca. 1 kilo
Difficoltà della ricetta : elaborata
Ingredienti
per il lievitino : 100 gr pasta madre ben matura,
100 gr acqua,
50 gr farina manitoba,
5 gr malto d' orzo.
per l' impasto : 250 gr farina manitoba,
300 gr farina 00,
350 gr acqua,
10 gr sale marino.
Preparazione :
Preparate il lievitino. Stemperate il malto nell' acqua. Aggiungete la pasta madre e la manitoba e mescolate. Coprite a campana e lasciate riposare a temperatura ambiente (20°C) per un paio d' ore.
Mischiate le farine e idratate con 300 ml di acqua. Mescolate bene e lasciate riposare per almeno un' oretta. L' aspetto dell' impasto sarà sbrisoloso.
Mescolate l' impasto autolitico con il lievitino e aggiungete gradatamente l' acqua restante. Per ultimo, e quando sarà assorbita tutta l' acqua e amalgamato bene il lievito, aggiungete anche il sale. Lavorate l' impasto con le mani o nella planetaria per un bel po' (10 minuti ca.), fino che risulti ben incordato.
Trasferitetelo in una ciotola unta d' olio, coprite a campana e lasciate riposare per 3-4 ore.
Terminato il tempo di lievitazione, riprendete l' impasto e fate le pieghe in ciotola in questo modo : prima di tutto inumidite le mani in modo che l' impasto non si attacchi, o utlizzate un tarocco. Afferrate un lembo di pasta, tirate e allungatelo verso l' alto e poi ripiegatelo verso il centro della ciotola. Girate la ciotola, tirate un' altro lembo e continuate così fino al completamento del giro.
Fate tre giri di pieghe in ciotola con intervalli di 30 minuti di riposo. Dopo l' ultimo giro di pieghe lasciate riposare per un' oretta.
Continuate con due giri di pieghe a tre (o a fazzoletto, vedi qui). Rovesciate l' impasto sulla spianatoia infarinata leggermente. Tirate con le mani l' impasto, dando la forma di un rettangolo. Sempre dal lato stretto, fate la prima piega portando prima la metà superiore al centro e poi portate anche la metà inferiore. Girate l' imasto a 90 gradi, allargate a rettangolo e fate un secondo giro di pieghe. Arrotondate e prilate per fare serrare bene l' impasto.
Coprite a campana e lasciate riposare per 30-40 minuti.
Cilindrate un filoncino. Allungate l' impasto dando la forma di un rettangolo. Dal lato stretto, prendere un angolo e portatelo al centro e fate lo stesso con l' altro angolo. Arrotolate senza pressare e stringere troppo.
Mettete il filone su un panno ben infarinato con farina di semola e mettetelo entro un cestino di lievitazione o un stampo da plum cake. Coprite con pellicola transparente e ponete nel frigo. Lasciate riposare per almeno 18 ore (fino a 24).
Estraettelo dal frigo e fatelo lievitare di nuovo a temperatura ambiente. Occorrono 3-4 ore, d' inverno anche di più.
Accendete il forno a 250°C, modalità statico, con dentro un pentolino d' acqua per creare vapore. Inserite anche la placca che dovrà essere ben calda.
Ribaltate l' imasto sulla placca con un movimento ben deciso. Praticate dei tagli sulla superficie con una lametta.
Infornate e dopo un paio di minuti abbassate la temperatura a 220°C. Trascorsi 15 minuti togliete il pentolino d' acqua e abbassate la temperatura a 200°C. Dopo mezz' ora, aprite la porta del forno a spiffero e lasciate cuocere a valvola aperta per alti 15 minuti (tempo di cottura totale : 1 ora).
Sfornate e lasciate raffreddare su una gratella.
1
Η ΒΥΝΗ
Σίγουρα όταν ακούτε γιά βύνη, το μυαλό σας πάει αμέσως στην μπύρα. Αν απορείτε γιατί μπορεί να μας ενδιαφέρει η βύνη στο laboratorio, αφού δεν ασχολούμαστε με την παρασκευή μπύρας, θα σας το εξηγήσω αφού σας μιλήσω πρώτα λίγο γι' αυτήν!
Η βύνη είναι στην ουσία ο σπόρος ενός δημητριακού που έχει βλαστήσει. Συνήθως χρησιμοποιούν το κριθάρι, αλλά μπορεί να παραχθεί και από άλλα δημητριακά (βρώμη, σιτάρι, σίκαλη, ρύζι). Αφού πρώτα καθαριστούν οι σπόροι των δημητριακών αρχικά μουλιάζουν στο νερό μέχρι να βλαστήσουν, ενώ το επόμενο στάδιο είναι να σταματήσουν απότομα την βλάστηση, με ξήρανση μέσα σε φούρνους με ζεστό αέρα. Μπορεί να ακολουθήσει κάπνισμα της βύνης και το τελευταίο στάδιο είναι το άλεσμα. Η τεχνική αυτή, αλλά και η χρήση της βύνης, είναι αρχαία και ήταν γνωστή στην Αίγυπτο, στην Κίνα και στους Σουμέριους.
Η βύνη έχει πολύ υψηλή συγκέντρωση σε ένζυμα (α- και β- αμυλάση), τα οποία διασπούν το αμύλο που υπάρχει αποθηκευμένο μέσα στους σπόρους, και το μετατρέπουν σε απλά σάκχαρα (μονοσακχαρίτες, δισακχαρίτες και μαλτοδεξτρίνες), τα οποία χρησιμοποιούνται γιά να δώσουν ενέργεια στις αντιδράσεις που πραγματοποιούνται κατά την διαδικασία της βλάστησης. Υπάρχουν διάφοροι τύποι βύνης, που περιέχουν διαφορετικές αναλογίες ενζύμων, πράγμα το οποίο επιτυγχάνεται σταματώντας την βλάστηση του σπόρου σε καθορισμένο στάδιο. Μία βύνη αξιολογείται με την διαστατική της ικανότητα, δηλαδή με την ικανότητα να παράγει ένζυμα; από αυτήν την άποψη η βύνη του κριθαριού είναι η ανώτερη, γι΄αυτό και προτιμάται. Η βύνη χρησιμοποιείται στην ποτοποιϊα (παρασκευή μπύρας, ουίσκυ) στην παρασκευή ξυδιού, σε βιομηχανοποιημένα γλυκά σνάκ που περιέχουν γάλα επεξεργασμένο με βύνη (Maltesers, Whoopers), σε σκόνες γιά την παρασκευή ροφημάτων (Ovaltine) και τέλος στην αρτοποιϊα.
Εμείς σε αυτήν την ανάρτηση, θα ασχοληθούμε με τα πλεονεκτήματα της βύνης γιά την αρτοποιϊα.
Οπως είπαμε, η βύνη περιέχει ένζυμα που μετατρέπουν το άμυλο σε σάκχαρα, αλλά και σάκχαρα από την μερική μετατροπή του κατά την διάρκεια της βλάστησης των σπόρων. Οπως ξέρουμε τα απλά σάκχαρα είναι απαραίτητα γιά την δράση της μαγιάς (ζύμωση), η οποία αποτελείται από σακχαρομύκητες. Ετσι η βύνη αποτελεί την ιδανική "τροφή" για μία ζύμη που περιέχει μαγιά, όπου δρά καταλυτικά και μειώνει τους χρόνους ζύμωσης (φούσκωμα), βελτιώνει την υφή βοηθώντας στο "κράτημα" (η ζύμη δεν πέφτει - ξεφουσκώνει μετά από την πάροδο κάποιου χρονικού διαστήματος), με αποτέλεσμα να δημιουργούνται μέσα στην ζύμη μεγάλες τρύπες (από την έκλυση μονοξειδίου του άνθρακα), ενώ δίνει σκουρόχρωμη και τραγανή κρούστα λόγω της υψηλής συγκέντρωσης σακχάρων, τα οποία καραμελλώνουν κατά το ψήσιμο (αντίδραση Maillard).
Η βύνη της αρτοποιϊας κυκλοφορεί σε σκόνη, σε συμπυκνωμένο εκχύλισμα (είναι σκουρόχρωμο και παχύρρευστο σαν μέλι) και απλό εκχύλισμα. Η καλύτερη ποιότητα βύνης γιά την αρτοποιϊα συμπεριφέρεται όπως στην φύση, έχει δηλαδή την ιδιότητα να παράγει ακόμη τα ένζυμα που μετατρέπουν το άμυλο σε σάκχαρα, καθώς δεν έχει υποστεί επεξεργασία σε υψηλές θερμοκρασίες.
Η δόση της βύνης γιά μία ζύμη, πρέπει να υπολογίζεται με προσοχή και να χρησιμοποιείται πάντα σε ελάχιστη ποσότητα. Συνήθως κυμαίνεται από 0,5 έως 1% το βάρος του αλεύρου, δηλαδή περίπου 10 gr γιά κάθε κιλό αλεύρι, ενώ δεν πρέπει να ξεπερνάει το 4% (σε κάποιες ζύμες που παρασκευάζονται με προζύμια με μικρή περιεκτικότητα σε μαγιά). Οταν η βύνη έρθει σε άμεση επαφή με την μαγιά, έχουμε καλύτερο αποτέλεσμα στην ανάπτυξη (φούσκωμα) της ζύμης αλλά και στο τελικό προϊον.
Δεν ξέρω να σας πω αν στην Ελλάδα κυκλοφορεί βύνη στο εμπόριο, εγώ δεν κατάφερα να βρώ, αλλά εικάζω ότι οι επαγγελματίες αρτοποιοί την χρησιμοποιούν. Την βύνη που χρησιμοποιώ την φέρνω από την Ιταλία, όπου μπορεί να την βρεί κανείς εύκολα και χρησιμοποιείται ευρέως και από τους ερασιτέχνες που παρασκευάζουν ψωμί.
Γιατί όμως δεν χρησιμοποιούμε την βύνη σε όλες τις ζύμες, αφού βοηθάει στο φούσκωμα και βελτιώνει τις οργανοληπτικές ιδιότητες του τελικού προϊόντος? Κατ' αρχήν όλα τα αλεύρια δεν είναι ίδια. Τα αδύνατα αλεύρια παρουσιάζουν μεγαλύτερη δραστηριότητα του ενζύμου α-αμυλάση, οπότε η προσθήκη βύνης αντενδείκνυται. Αντιθέτως συνιστάται η προσθήκη της στα δυνατά αλεύρια, ιδίως όταν έχουμε και μακρείς χρόνους ζύμωσης. Οσο περνάει ο χρόνος οι ζυμομύκητες καταναλώνουν τα σάκχαρα που υπάρχουν στο αλεύρι και έτσι σε κάποιο σημείο η ζύμωση σταματάει; αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να καθυστερεί πολύ το φούσκωμα της ζύμης ή και να καταρρεύσει τελείως (να καθήσει). Εδώ χρειάζεται η βύνη, που θα χορηγήσει τα ένζυμα γιά διασπάστει το άμυλο, και με αυτόν τον τρόπο θα παρέχει και πάλι τα απαραίτητα σάκχαρα γιά την δραστηριότητα των σακχαρομυκήτων της μαγιάς. Η προσθήκη βύνης είναι προτιμώτερη από την προσθήκη κατ' ευθείαν ζάχαρης ή μελιού, τα σάκχαρα των οποίων καταναλώνονται με γοργό ρυθμό από τους σακχαρομύκητες, με αποτέλεσμα πάλι σε κάποια χρονική στιγμή να εξαντληθούν και να σταματήσει και πάλι η διαδικασία της ζύμωσης. Σε αλεύρια ενδιάμεσης κατηγορίας (συνήθως αυτά που είναι γιά όλες τις χρήσεις) η προσθήκη βύνης είναι προαιρετική, αφού δεν προσφέρει και πολλά πράγματα. Βεβαιωθείτε επίσης ότι το αλεύρι που χρησιμοποιείτε δεν περιέχει πρόσθετη α-αμυλάση, αφού πολλές φορές προστίθεται ως βελτιωτικό.


IL MALTO D' ORZO
Il malto d' orzo è sconosiuto in Grecia, almeno tra i dilettanti di panificazione. Non sono riuscita a trovarlo nemmeno in negozi all' ingrosso per professionisti, e quello che utilizzo l' ho portato dall' Italia.
Il malto è il seme di un cereale che ha subito fermentazione. Il più comune è il malto d' orzo, ma possono essere utilizzati anche altri tipi di cereali. Le fasi di produzione del malto sono : la pulitura dei germi, l' irdatazione, la germinazione, l' arresto di germinazione con azione di aria calda, essiccazione, eventualmente l' affumicatura ed infine la macinazione del cereale maltato. Questa tecnica è antichissima ed era già conosciuta in Egitto, in Sumeria e in Cina.
Il malto contiene enzimi (a- e b- amilasi) che servono a digerire le molecole d' amido, ammassate come riserva nella carioside (seme di cereale), per produrre zuccheri semplici (monosaccariti, disaccariti e maltodextrine) che vengono poi utilizzate per fornire energia alle reazioni del processo di germinazione. Esistono vari tipi di malto, a seconda di come vengono trattati le cariosidi, con variabili quantità di zuccheri e di enzimi. Viene utilizzato per la preparazione di bevande alcoliche (birra, whiskey), di aceto, di dolcetti industrializzati al latte maltato (Malteseres, Whoopers), bevande (Ovaltine) ed infine in panificazione.
Come abbiamo detto, il malto contiene enzimi che trasformano l' amido in zuccheri, ma anche zuccheri, siccome questo processo aveva già iniziato durante la germinazzione interrotta. E noto che i lieviti si nutrono di zuccheri semplici, così l' aggiunta del malto in un impasto lievitato apporta i zuccheri necessari (in modo sia diretto che indiretto) per la fermentazione, con risultato una levitazione migliore. In un impasto senza aggiunta di zuccheri (zucchero o malto) quelli prodotti durante la lievitazione vengono consumati, e ad un certo punto la lievitazione si rallenta bruscamente e spesso l' impasto si collassa. L' aggiunta di malto è certo preferibile, perchè non fornisce solo zuccheri ma anche gli enzimi necessari per produrli dalla farina, perchè quanto i lieviti trovano il cibo pronto regolano il loro metabolismo a consumali subito e una volta esauriti la loro attività si arresta.
In breve il malto utilizzato in panificazione, velocizza i processi di fermentazione e lievitazione con risultato una migliore struttura del prodotto finale. La maggiore presenza di zuccheri che vengono caramellati durante la cottura (reazione Maillard) migliora il colore del prodotto finale, il sapore, il profumo e la friabilità della crosta.
I tipi di malto che si trovano al mercato sono : farina di malto, estratto di malto concentrato (è un sciroppo scuro che rassomiglia al miele), estratto di malto in sciroppo ed estratto di malto in polvere. La capacità enzimatica del malto si chiama "potere distasico" e viene misurata con l' unità Pollak.
Il malto deve esser dosato con attenzione e in percentuali minime che variano da 0,5 a 1% il peso della farina e non più da 4% (in certi impasti indiretti). E meglio metterlo a diretto contatto con il lievito, perchè favorisce lo sviluppo finale del pane e cresce l' alveolatura.
Anche se tanto utile, perchè il malto non è consigliato per tutti i tipi di impasti? Prima di tutto tutte le farine non sono la stessa cosa. Generalmente l' attività amilasica di una farina è inversamente proporzionale all' indice di caduta (Falling Number) e alla forza. Così le farine deboli hanno un' attività amilasica alta e quindi l' uso del malto è sconsigliato. Per le farine forti (indice di caduta maggiore a 350), specialmente quando abbiamo lunghi tempi di lievitazione l' uso del malto è necessario per apportare zuccheri che altrimenti sarebbero largamente esauriti.
1
ΨΩΜΙ ΜΕ ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΖΥΜΙ
Πολλές φορές μου ζητήσατε την συνταγή γιά ένα απλό ψωμάκι με φυσικό προζύμι, και εδώ στο blog, αλλά και στην ομάδα μας αποκλειστικά γιά το φυσικό προζύμι στο FaceBook (εδώ). Είναι πολύ απλή, δεν έχει κάτι το ιδιαίτερο, θέλει μόνο τον χρόνο της, γιατί ως γνωστόν τον φυσικό προζύμι ακολουθεί τους δικούς του ρυθμούς.
Η ποσότητα του προζυμιού που χρησιμοποιώ, είναι όση ακριβώς μου περισσεύει από την αναζωογονήση του προζυμιού μου. Πριν το χηρσιμοποιήσω το ανανεώνω (αναπιάνω) πάντα, όμως προτιμώ να φτιάξω μία προ-ζύμη poolish γιά να αυξήσω την ενυδάτωση του; έχω γράψει αναλυτικά γι' αυτήν την διαδικασία εδώ. Με το μισό κιλό αλεύρι που χρησιμοποιώ, παίρνω ένα ψωμάκι περίπου του κιλού.
Δόση : 1 φρατζολάκι 850 gr
Βαθμός δυσκολίας συνταγής : εύκολο
Υλικά
προ-ζύμη : 130 gr φυσικό προζύμι,
60 gr αλεύρι δυνατό,
130 gr νερό,
1 κ.σ. (10 gr) ζάχαρη.
ζύμη : 500 gr αλεύρι τύπου 70%,
200 gr νερό,
1 1/2 κ.γ. (8 gr) αλάτι.
Προετοιμασία :
Ετοιμάστε πρώτα την προ-ζύμη. Αναμείξτε καλά τα υλικά, κατά προτίμηση με τον αυγογδάρτη, μέχρι να πάρετε έναν χυλό. Σκεπάστε σε "καμπάνα" (δηλαδή, όπως έχουμε πεί και εδώ, με ένα αναποδογυρισμένο γυάλινο σκεύος ή εναλλακτικά με διάφανη μεμβράνη) και αφήστε την σε θερμοκρασία δωματίου (υπολογίστε γύρω στους 20°C, αν είναι πιό χαμηλή βάλτε το στον φούρνο με το λαμπάκι αναμμένο) γιά 2-3 ώρες.
Ετοιμάστε την ζύμη. Αναμείξτε την προ-ζύμη με το αλεύρι και προσθέστε σταδιακά το νερό, μέχρι να πάρετε μία ελαστική ζύμη. Το αλάτι θα το ρίξετε τελευταίο.
Μεταφέρετε την ζύμη μέσα σε ένα γυάλινο σκεύος, αλειμμένο με ελαιόλαδο. Αφήστε το σε θερμοκρασία δωματίου (20°C), σε σημείο προφυλαγμένο από ρεύματα αέρα. Ειδικά τώρα τον χειμώνα, που η θερμοκρασία του χώρου είναι χαμηλότερη, τοποθετήστε το μέσα στον σβυσμένο φούρνο, με το λαμπάκι αναμμένο. Αφήστε το να σταθεί γύρω στις 8 ώρες ή γιά όλη την νύχτα.
Αδειάστε την ζύμη σε ελαφρά αλευρωμένη επιφάνεια. Ανοίξτε την με τα χέρια σε παραλληλόγραμμο σχήμα και κάντε 2 γύρους από 3 διπλώματα (γιά τα διπλώματα δείτε εδώ). Τυλίξτε την σε ρολό και βάλτε την σε μακρόστενη φόρμα γιά κέϊκ, που έχετε προηγουμένως αλείψει με λίγο λάδι. Με ένα νυστέρακι κάντε 3-4 διαγώνιες χαρακιές στην επιφάνεια.
Ενα μικρό tip : γιά να ξεφορμάρεται πιό εύκολαά το καρβελάκι βάζω στο πάτο της φόρμας ένα κομμάτι αντικολλητικό χαρτί.
Τοποθετήστε την φόρμα σε χλιαρό μέρος (στον φούρνο με το λαμπάκια αναμμένο) και αφήστε την μέχρι η ζύμη να φτάσει στο χείλος (γύρω στις 2 ώρες).
Συνήθως ξεκινάω την διαδικασία γιά να φτιάξω το ψωμί, αργά το απόγευμα. Βγάζω πρώτα το προζύμι από το ψυγείο και το αφήνω για περίπου ένα δίωρο, ώστε να έρθει σε θερμοκρασία δωματίου. Χωρίζω την ποσότητα που θα αναζωογονήσω γιά να την φυλάξω, και με το υπόλοιπο ετοιμάζω την προζύμη. Αφού σταθεί για 2-3 ώρες ετοιμάζω την ζύμη, την οποία αφήνω μετά να ξεκουραστεί και να φουσκώσει γιά ολη τη νύχτα. Το πρωί ξαναπιάνω το ζυμάρι, το βάζω στην φόρμα και τέλος φουρνίζω γύρω στο μεσημέρι, έτσι ώστε το ψωμί μας να είναι έτοιμο εγκαίρως και να το απολαύσουμε φρέσκο.
Βγάλτε την φόρμα και ανάψτε τον φούρνο στους 200°C.
Ψήστε στις αντιστάσεις γιά περίπου 30 λεπτά, μέχρι να ροδίσει.
Βγάλτε το φρατζολάκι από τον φούρνο και μόλις μπορέσετε ξεφορμάρετε το και αφήστε το να κρυώσει επάνω σε μία σχάρα.
PANE SEMPLICE CON LIEVITO MADRE
Gli amici greci, sia qui nel blog, ma anche nel gruppo per il lievito madre che ho creato a FB, mi chiedono spesso la ricetta per un pane semplice al lievito madre. Io non l' avevo postata finora, siccome non è qualcosa di eccezionale, e credevo che non valeva la pena di presentarlo. Non posso però negarla ai miei lettori e così la presento oggi.
La quantità del lievito madre che utilizzo di solito, è l' esubero di un rinfresco, ed è sufficiente per preparare un panetto poco meno da un kilo. Il lievito madre che utilizzo, lo rinfresco pure preparando però un preimpasto, una sorta di poolish (ne avevo parlato dettagliatamente qui). Il procedimento della preparazione del pane è semplice, ma il lievito madre vuole sempre il suo tempo ...
Dosi : 1 panetto 850 gr ca.
Difficoltà della ricetta : facile
Ingredienti
per il lievitino : 130 gr lievito madre,
60 gr farina di forza,
130 gr acqua,
1 cucchiaio (10 gr) zucchero.
impasto : 500 gr farina bianca 00,
200 gr acqua,
1 1/2 cucchiaino (8 gr) sale.
Preparazione :
Preparate il lievitino (poolish). Mescolate tutti gli ingredienti e preferibilmente frullate per incorporate dell' aria. Coprite a campana e lasciate riposare a temperatura ambiente (20°C) per 2-3 ore. Se la temperatura ambiente non è tanto alta, ponete nel forno spento con la lampadina accesa.
Preparate l' impasto, mescolando il lievitino con la farina e aggiungendo l' acqua gradatamente, fino a prendere un' impasto elastico e non appiccicoso. Aggiungete il sale per ultimo.
Trasferite in un recipiente unto d' olio di oliva. Lasciate a temperatura ambiente e in luogo riparato da corrneti d' aria; come abbiamo detto sopra, specialmente da questo periodo e poi che la temperatura è più bassa, potete metterlo anche nel forno spento. Lasciate riposare per 8 ore o per tutta la notte.
Rovesciate l' impasto sul piano del lavoro leggermente infarinato. Con le mani tiratelo in un rettangolo e fate 2 giri di pieghe a tre. Arottolate e formate un filoncino. Disponete entro uno stampo da plum cake, spenellato con olio di oliva. Fate 3-4 tagli sulla supeficie.
Posizionate in luogo tiepido (nel forno con la lampadina accesa) e lasciate lievitare fino al raddoppio (almeno un paio d' ore).
Estraette lo stampo dal forno e accendetelo a 200°C.
Infornate e cuocete a modalitàa statico, per mezz' oretta, fino a dorare.
Sfornate e appena possibile sformate e lasciate raffreddare su una gratella.
Io di solito estraggo il lievito madre dal frigo il pomeriggio tardi, lo lascio per un paio d' ore a venire a temperatura ambiente. Metto da parte la quantità da rinfrescare e mantenere, preparo il lievitino, lascio riposare e la sera tardi preparo l' impasto e lo lascio lievitare per tutta la notte. Poi la mattina riprendo l' impasto, faccio le pieghe, lascio lievitare e inforno verso mezzogiorno, per avere il pane pronto per il pranzo.